- ఆకలి వీధుల్లో విదేశస్తుల వినోద యాత్ర
- 15 వేల రూపాయల ఖరీదైన దరిద్ర దర్శనం
- పేదరికాన్ని చూసేందుకు పర్యాటక ప్యాకేజీ
సహనం వందే, ముంబై:
ముంబైలోని చిమ్మచీకటి సందులు ఇప్పుడు కోటీశ్వరుల కాలక్షేప కేంద్రాలుగా మారాయి. ఆకలి కేకలు వినబడే చోట 15 వేల రూపాయలు పోసి దారిద్ర్యాన్ని చూసే వింత పోకడ మొదలైంది. ధారావి మురికివాడ ఇప్పుడు విదేశీయులకు, సంపన్నులకు ఒక ప్రదర్శనశాల. పేదల బతుకు చిత్రాన్ని ఒక పర్యాటక వస్తువుగా మార్చేసిన వైనంపై విశ్లేషణ ఇది.
పేదరికపు ప్రదర్శనశాల
ధారావి మురికివాడలో పేదరికాన్ని అమ్ముకుంటున్నారు. ఇక్కడ రెండు చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిలో 10 లక్షల మంది బతుకుతున్నారు. ఇరుకైన సందులు, దుర్వాసన కొట్టే మురికి కాలవలు ఇప్పుడు ధనికులకు వినోదాన్ని ఇస్తున్నాయి. విదేశీ పర్యాటకులు ఇక్కడికి వచ్చి పేదల కష్టాలను కెమెరాల్లో బంధిస్తున్నారు. గంటల కొద్దీ మురికిలో తిరుగుతూ ఆకలిని, అసౌకర్యాన్ని చూసి ముచ్చటపడుతున్నారు. ఇది కేవలం పర్యాటకం కాదు… ఒక వర్గం బతుకుపై మరో వర్గం జరుపుతున్న అవహేళన.
ఖరీదైన గరీబీ దర్శనం
ఈ పర్యాటకం వెనుక భారీగా డబ్బులు చేతులు మారుతున్నాయి. సాధారణంగా గంటన్నర పర్యటనకు 1000 రూపాయల నుంచి 1500 రూపాయలు వసూలు చేస్తున్నారు. అదే ప్రైవేట్ టూర్ అయితే ఏకంగా 15,000 రూపాయల వరకు ఖర్చు చేయాల్సి వస్తోంది. ప్రపంచంలోని అత్యంత ధనవంతులు ఈ మొత్తాన్ని చెల్లించి ధారావి వీధుల్లో తిరుగుతున్నారు. గైడ్లు వారిని వెంటపెట్టుకుని ఇక్కడి ఇళ్లు, ప్లాస్టిక్ రీసైక్లింగ్ యూనిట్లు, కుమ్మరి వాడలను చూపిస్తున్నారు. పేదల నిస్సహాయత ఇక్కడ వ్యాపారంగా మారింది.
నిబంధనల పేరుతో దోపిడీ
ధారావి పర్యటనలో వింత నియమాలు ఉన్నాయి. పర్యాటకులు ఇక్కడ ఫోటోలు తీయడానికి వీలు లేదు. పేదల వ్యక్తిగత జీవితాలను గౌరవించాలని పైకి చెబుతున్నా లోపల మాత్రం ఇది పక్కా వ్యాపారం. ఇక్కడి కష్టాలను చూడటానికి వెళ్లే వారు ఏసీ కార్లలో వచ్చి దిగుతారు. స్థానిక ప్రజలకు ఈ పర్యటనల వల్ల ఎలాంటి లాభం కలగడం లేదు. అంతా టూర్ ఆపరేటర్ల జేబుల్లోకి వెళ్తోంది. ఇక్కడ పర్యాటకుల సంఖ్య ఏటా 20 శాతం మేర పెరుగుతోంది.
విషాద పర్యాటకపు వికృత రూపం
దీనిని అంతర్జాతీయ స్థాయిలో స్లమ్ టూరిజం లేదా డార్క్ టూరిజం అంటున్నారు. ఎక్కడైతే కష్టాలు, కన్నీళ్లు ఉంటాయో అక్కడకు వెళ్లి వాటిని ఆస్వాదించడం ఒక జబ్బుగా మారుతోంది. ధారావిలో ప్రజలు బహిరంగ మరుగుదొడ్లను వాడుతుంటే… ఆ దృశ్యాలను చూసి విదేశీయులు ఆశ్చర్యపోతున్నారు. మనుషుల బాధను చూసి కాలక్షేపం చేయడం మానవీయత అనిపించుకోదు.
ఆర్థిక వ్యవస్థ ముసుగులో
ధారావి వార్షిక టర్నోవర్ 8,000 కోట్లకు పైగా ఉంటుంది. ఇక్కడ వేల సంఖ్యలో చిన్న పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. కానీ పర్యాటకులు ఇక్కడి ఉత్పత్తిని చూడటం కంటే… ఇక్కడి కటిక దారిద్ర్యాన్ని చూడటానికే ఆసక్తి చూపిస్తున్నారు. ఆపరేటర్లు పర్యాటకుల నుంచి వసూలు చేసే మొత్తంలో అతి స్వల్ప భాగం కూడా స్థానిక అభివృద్ధికి ఖర్చు చేయడం లేదు. పేదరికం ఇక్కడ కేవలం ఒక దృశ్యం మాత్రమే, అది అనుభవించే వారికి మాత్రమే తెలుస్తుంది దాని బాధ.
నైతికత లేని వ్యాపారం
ఇలాంటి పర్యటనలు సమాజంలోని అసమానతలను ఎత్తి చూపుతున్నాయి. ఒకరు తినడానికి తిండి లేక అలమటిస్తుంటే… మరొకరు ఆ దృశ్యాన్ని చూసి థ్రిల్ ఫీలవుతున్నారు. పేదరికం అనేది ప్రదర్శనశాలలో బొమ్మ కాదు. మనుషుల ఆత్మగౌరవాన్ని 15,000 రూపాయలకు అమ్మేయడం ఎంతవరకు సమంజసం అన్న ప్రశ్నలు వస్తున్నాయి. ప్రభుత్వాలు ఈ వికృత పర్యాటకాన్ని అరికట్టకపోతే పేదరికం అనేది ఒక శాశ్వతమైన వ్యాపార వస్తువుగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
