ప్రశ్నిస్తే దేశద్రోహి అంటారా? – సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర అభ్యంతరం

• అర్బన్ నక్సల్స్ అంటూ ముద్ర
• ఈ ధోరణి ప్రజాస్వామ్యానికి పెను ముప్పు
• న్యాయవ్యవస్థ షాకింగ్ వార్నింగ్!

సహనం వందే, హైదరాబాద్:

మన దేశంలో ఈమధ్య ఒక విచిత్రమైన అలవాటు ఎక్కువైపోయింది. ఎదుటి వ్యక్తి అభిప్రాయం నచ్చకపోతే చాలు… వెంటనే దేశద్రోహి అనో, అర్బన్ నక్సల్ అనో ఒక పెద్ద ముద్ర వేసేస్తుంటారు. అసలు చట్టం దృష్టిలో నేరం అంటే ఏంటి? ఒక వ్యక్తి చేసిన పనిని నేరంగా పరిగణించాలంటే ఎలాంటి నియమాలు ఉండాలి? పేర్లు పెట్టడం తేలికే కానీ ఒక చట్టం ద్వారా ఒకరిని నేరస్థుడిగా మార్చడం అంత సులువు కాదు. ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టు ఇటీవల స్పష్టం చేసిన కీలకమైన అంశాలు ఏంటో తెలుసుకుందాం.

దేశద్రోహి… అర్బన్ నక్సల్
మన సమాజంలో ఇష్టమొచ్చినట్లు ముద్రలు వేయడం సర్వసాధారణం అయిపోయింది. భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛను ఉపయోగించి ఎవరిపైనైనా దేశద్రోహి లేదా అర్బన్ నక్సల్ అనే నిందలు వేసేస్తుంటారు. అయితే సోషల్ మీడియాలో లేదా బయట మాట్లాడే మాటలకు, చట్టపరమైన నేరానికి మధ్య చాలా పెద్ద తేడా ఉంటుంది. మన రాజ్యాంగం ప్రకారం ఒక చట్టం ద్వారా మాత్రమే ఒక చర్యను నేరంగా గుర్తించగలరు. కేవలం ఒక ముద్ర వేసినంత మాత్రాన లేదా కొంతమంది అభిప్రాయపడినంత మాత్రాన ఏదీ నేరం అయిపోదు. అందుకే నేరం అంటే ఏంటో చాలా స్పష్టంగా నిర్వచించాల్సిన అవసరం ఉందనే చర్చ ఇప్పుడు నడుస్తోంది.

సుప్రీంకోర్టు తీవ్ర అభ్యంతరం…
ఇటీవల సుప్రీంకోర్టు ఉత్తరప్రదేశ్ గ్యాంగ్‌స్టర్ చట్టానికి సంబంధించిన ఒక కేసులో సంచలన వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఈ చట్టం కింద ఒకరిని గ్యాంగ్‌స్టర్ అని ముద్ర వేసి కేసులు పెట్టడంపై కోర్టు తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ఏ చట్టమైనా ఏది నేరమో స్పష్టంగా చెప్పాలి కానీ, కేవలం ఒక కేటగిరీని సృష్టించి నేరస్థులను చేయకూడదని స్పష్టం చేసింది. చట్టంలోనే నేరం ఏంటో సరిగ్గా చెప్పనప్పుడు… ఆ చట్టం పుట్టుకతోనే ప్రాణం లేనిదని న్యాయమూర్తులు పేర్కొన్నారు. న్యాయసూత్రాల ప్రకారం చట్టంలో ముందే స్పష్టమైన నిబంధన లేకపోతే ఎవరినీ శిక్షించడానికి వీలులేదు.

సొంత నిర్ణయాలతో కొత్త నేరాలు
చట్టాలు చేసే అధికారం కేవలం ప్రజలచే ఎన్నుకోబడిన శాసనసభలకు, పార్లమెంటుకు మాత్రమే ఉంటుంది. ప్రభుత్వం లేదా పోలీసులు తమ సొంత నిర్ణయాలతో కొత్త నేరాలను సృష్టించలేరు. అధికార యంత్రాంగం తయారుచేసే రూల్స్ ద్వారా ఒక వ్యక్తిని నేరస్థుడిగా మార్చడం రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులకు విరుద్ధం. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 20(1) ప్రకారం ఒక పనిని చేసే సమయానికి అది చట్ట ప్రకారం నేరం అయితేనే శిక్ష పడుతుంది. అధికారుల ఇష్టానుసారంగా ఇచ్చే ఆదేశాలు లేదా నోటీసుల ఆధారంగా ఒకరి హక్కులను హరించడం తీవ్రమైన నేరం.

కేసు నమోదు చేసే ధోరణి…
ఈ మధ్యకాలంలో నేరం అంటే ఏంటో చెప్పకుండా ముందుగా ముద్ర వేసి ఆ తర్వాత కేసు నమోదు చేసే ధోరణి ఎక్కువైంది. ఒక వ్యక్తి నిజంగా సమాజానికి హాని చేశాడా లేదా అనేది ఆధారాల ద్వారా నిరూపించాలి. కానీ కేవలం రాజకీయంగానో లేదా ఆరోపణల రూపంలోనో విమర్శలు చేయడం వల్ల సదరు వ్యక్తి జీవితం నాశనమవుతుంది. ఇటువంటి పరిణామాలు ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకే ముప్పుగా మారతాయని న్యాయ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అందుకే నేరం, చట్టపరమైన తప్పిదం మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. ఏదైనా ఒక నేరానికి శిక్ష విధించాలంటే ఆ నేర స్వభావం చాలా ఖచ్చితంగా రాసి ఉండాలి. గ్యాంగ్ లేదా ముఠా అని అనడమే తప్ప, ఆ ముఠా చేసే ప్రత్యేక నేరం ఏంటో చెప్పకపోవడం చట్టపరంగా పెద్ద లోపం. ఇటువంటి లోపాల వల్ల ఎందరో అమాయకులు కోర్టుల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోంది.

అమాయకులను కాపాడాలి…
న్యాయవ్యవస్థ ప్రధాన ఉద్దేశం అమాయకులను కాపాడడం, నిందితులకు తగిన శిక్ష పడేలా చూడడం. అయితే అధికారులు తప్పుడు ముద్రలతో కేసులు పెట్టినప్పుడు కోర్టులు తీవ్రంగా స్పందిస్తున్నాయి. ఒక వ్యక్తి హక్కులను కాలరాస్తూ విచారణ లేకుండా దీర్ఘకాలం నిర్బంధంలో ఉంచడం రాజ్యాంగ విరుద్ధం. ప్రివెంటివ్ డిటెన్షన్ వంటి తీవ్రమైన చట్టాలను కూడా చాలా జాగ్రత్తగా, కచ్చితమైన నిబంధనలతో మాత్రమే ఉపయోగించాలి. అధికారం ఉందనే కారణంతో ఎవరినైనా నేరస్థుడిగా చూపిస్తే అది న్యాయసూత్రాలకే విరుద్ధం. న్యాయస్థానంలో సాక్ష్యాధారాలతో నిరూపణ అయ్యే వరకు ప్రతి ఒక్కరూ నిర్దోషే. నిబంధనలలో స్పష్టత లేకపోతే పోలీసులు తమ అధికారాలను దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం పెరుగుతుంది. ఇది చివరకు సమాజంలో భయాందోళనలకు దారితీస్తుంది.