- పద్మ అవార్డు తిరస్కరించిన ఎస్ జానకి
- రిటైర్మెంట్ సమయంలో ఇవ్వడంపై ఫైర్
- 48 వేల పాటలు పాడినా దక్కని గుర్తింపు
- 70 శాతం అవార్డులు ఉత్తరాది పెద్దలకేనా?
- దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రముఖుల ఆవేదన
- జాతీయ అవార్డుల్లో దాగున్న అసలు నిజం
సహనం వందే, హైదరాబాద్:
భారతదేశ అత్యున్నత పురస్కారాలైన పద్మ అవార్డుల ఎంపికలో దశాబ్దాలుగా వినిపిస్తున్న ప్రాంతీయ అసమానతల ఆరోపణలు మరోసారి చర్చనీయాంశమయ్యాయి. కళ, సాహిత్యాలకు నిలయమైన దక్షిణాదిని కేంద్రం కావాలనే పక్కన పెడుతోందా అన్న సందేహాలు బలంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రతిభకు ప్రాంతీయ రంగు పులుముతున్నారన్న ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఎస్.జానకి వంటి దిగ్గజాల తిరస్కరణ, అవార్డుల వెనుక ఉన్న రాజకీయ ప్రవాహం ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా పెను ప్రకంపనలు సృష్టిస్తున్నాయి.
గానకోకిల గళం విప్పితే
ఐదు దశాబ్దాల పాటు 48 వేల పాటలతో కోట్లాది మంది హృదయాలను గెలుచుకున్న గానకోకిల ఎస్. జానకి 2013లో పద్మభూషణ్ను తిరస్కరించడం సంచలనం రేపింది. ఆలస్యంగా వచ్చిన గుర్తింపు తనకు వద్దని ఆమె స్పష్టం చేశారు. దక్షిణాది కళాకారులను గుర్తించడంలో కేంద్రం నిరంతరం విఫలమవుతోందని ఆమె చేసిన విమర్శ, ఈ అవార్డుల ఎంపిక ప్రక్రియలో ఉన్న లోపాలను ఎత్తిచూపింది. అర్ధ శతాబ్దపు సేవ తర్వాత లభించిన ఈ గౌరవాన్ని ఆమె తిరస్కరించడం పద్మ అవార్డుల విశ్వసనీయతను ప్రశ్నార్థకం చేసింది.
గణాంకాలు చెబుతున్న వాస్తవం
పద్మ విభూషణ్, పద్మభూషణ్, భారతరత్న అవార్డుల జాబితాను పరిశీలిస్తే ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి 70 శాతం అవార్డులు ఢిల్లీ, మహారాష్ట్ర, ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాలకే దక్కాయి. దక్షిణాది ఐదు రాష్ట్రాల జనాభా, జీడీపీ వాటా, సాంస్కృతిక వైవిధ్యం గణనీయంగా ఉన్నప్పటికీ అవార్డుల పంపిణీలో మాత్రం తీవ్ర అసమతుల్యత కనిపిస్తోంది. గణాంకాల పరంగా చూస్తే అధికారం కేంద్రంగా ఉన్న రాష్ట్రాలే అగ్రస్థానంలో కొనసాగుతున్నాయి.
ఢిల్లీ కేంద్రంగానే భాషా అడ్డంకులు
అవార్డుల ఎంపిక కమిటీలన్నీ ఢిల్లీ కేంద్రంగానే పనిచేస్తున్నాయి. ఈ కమిటీలలోని సభ్యులలో అధికశాతం ఉత్తరాది భాషలకు చెందినవారే ఉంటున్నారు. దీనివల్ల తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళ భాషల్లోని అద్భుతమైన సాహిత్యం, సంప్రదాయ కళల పట్ల వారికి సరైన అవగాహన ఉండటం లేదు. ఉత్తరాది వారికి అర్థమయ్యే భాషలో ఉంటేనే కళాకారులకు గుర్తింపు దక్కుతుందనే భావన బలంగా నాటుకుంది. ప్రాంతీయ సాహిత్యంలోని లోతును గుర్తించడంలో భాషా సరిహద్దులు ప్రధాన అడ్డంకులుగా మారాయి.
అగ్రవర్ణ ప్రాధాన్యత… సామాజిక కోణం
టి.ఎం.కృష్ణ… పద్మ అవార్డుల ఎంపికలోని అగ్రవర్ణ ఆధిపత్యంపై సంచలన వ్యాఖ్యలు చేశారు. కర్నాటిక్ సంగీతం, భరతనాట్యం వంటి కళలకు దక్కుతున్న ప్రాధాన్యత, గ్రామీణ ప్రాంతాల జానపద కళలకు దక్కడం లేదు. దళిత బహుజన కళాకారుల ప్రతిభ మట్టిలోనే కలిసిపోతోంది. జానపద కళారూపాలను ప్రోత్సహించడంలో కేంద్ర కమిటీలు ఘోరంగా విఫలమవుతున్నాయి. కళల్లో ఉన్న ఈ వివక్ష సామాజిక అసమానతలకు అద్దం పడుతోంది.
రాజకీయ లాబీయింగ్ ప్రవాహం
పద్మ అవార్డులు పూర్తిగా ప్రతిభ ఆధారంగా రావడం లేదనేది బహిరంగ రహస్యం. దీని వెనుక రాజకీయ లాబీయింగ్ బలంగా పనిచేస్తోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వాలు తమ రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం ఈ అవార్డులను ఒక అస్త్రంగా వాడుకుంటున్నాయి. ఢిల్లీ సర్కిల్స్ లో తిరుగుతూ నేతలను ప్రసన్నం చేసుకోగల వారికే అవార్డులు దక్కుతున్నాయి. నిశ్శబ్దంగా తమ పని తాము చేసుకునే దక్షిణాది కళాకారులు ఈ లాబీయింగ్ చేయలేక తెర వెనుకనే మిగిలిపోతున్నారు.
అసమతుల్యతకు పరిష్కారం ఏది?
ఇటీవలి కాలంలో సోషల్ మీడియా ప్రభావంతో అన్సంగ్ హీరోస్ కొంతమందికి గుర్తింపు దక్కినా అది పద్మశ్రీకే పరిమితమైంది. అత్యున్నత పురస్కారాల్లో ఇప్పటికీ దక్షిణాదికి ప్రాతినిధ్యం తక్కువగానే ఉంది. ఎంపిక ప్రక్రియలో పారదర్శకత రావాలంటే ప్రతి దక్షిణాది రాష్ట్రం నుండి స్వతంత్ర నిపుణులను కమిటీలో భాగస్వామ్యం చేయాలి. మారుమూల ప్రాంతాల్లో సేవలందిస్తున్న వారిని వెతికి పట్టుకునే వ్యవస్థను బలోపేతం చేసినప్పుడే ఈ పురస్కారాలకు నిజమైన గౌరవం దక్కుతుంది. కళకు, సేవకు ప్రాంతీయ సరిహద్దులు ఉండకూడదనేది ఇప్పుడు అందరి కోరిక.
