- రాజధాని మార్పునకు ఇక బ్రేక్… గెజిట్ భద్రత
- గతంలో ఏర్పడిన రాష్ట్రాలకు ఇలా చట్టం లేదు
- పెట్టుబడులకు చట్టబద్ధత… వారికి అభయం
- జగన్ మళ్లీ సీఎం అయినా దీన్ని కదిలించలేరు
సహనం వందే, అమరావతి:
దేశ చరిత్రలో ఒక రాష్ట్ర రాజధాని కోసం పార్లమెంటులో ప్రత్యేకంగా చట్ట సవరణ చేయడం ఇదే మొదటిసారి. గతంలో ఛత్తీస్గఢ్, జార్ఖండ్, ఉత్తరాఖండ్ వంటి రాష్ట్రాలు ఏర్పడినప్పుడు వాటి రాజధానుల విషయంలో ఇంతటి న్యాయపోరాటం లేదా రాజకీయ అనిశ్చితి లేదు. కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్లో మూడు రాజధానుల వివాదంతో అమరావతి భవితవ్యం ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. అందుకే ఇప్పుడు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏపీ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టానికి సవరణ తెచ్చి అమరావతిని శాశ్వత రాజధానిగా ముద్ర వేసింది.
చట్టబద్ధత అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా రాజధాని ఎక్కడ ఉండాలనేది రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయం. కానీ ఏపీ విషయంలో విభజన చట్టం ప్రకారం కేంద్రం బాధ్యత వహిస్తుంది. చట్టబద్ధత అంటే అమరావతి పేరును భారత ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో (గెజిట్) అధికారికంగా చేర్చడం. దీనివల్ల రేపు ప్రభుత్వం మారినా, ఒక ముఖ్యమంత్రి తన ఇష్టానుసారం రాజధానిని మార్చడం కుదరదు. ఏదైనా మార్పు చేయాలంటే మళ్ళీ పార్లమెంటులోనే చట్టం మారాలి. ఇది రాజధానికి ఒక రక్షణ కవచం లాంటిది.
గత రాష్ట్రాలకు లేని తిప్పలు
గతంలో కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడినప్పుడు రాజధాని ఎంపిక వివాదం కాలేదు. రాయ్పూర్, రాంచీ, డెహ్రాడూన్ వంటి నగరాలు నేరుగా రాజధానులుగా స్థిరపడ్డాయి. వాటికి ప్రత్యేక పార్లమెంటు చట్టాలు అవసరం పడలేదు. కానీ ఏపీలో 2014లో అమరావతిని ఖరారు చేశాక, 2019లో వచ్చిన ప్రభుత్వం దానిని కాదని మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన తెచ్చింది. ఈ రాజకీయ మలుపుల వల్లే రాజధాని ఉనికికే ప్రమాదం ఏర్పడింది. అందుకే ఇప్పుడు ప్రత్యేక బిల్లు అవసరమైంది.
మదుపుదారుల అసలు భయం
అమరావతిలో వేల కోట్లు ఖర్చు చేసేందుకు సింగపూర్ వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు ముందుకు వచ్చాయి. అయితే 2019లో పనులు ఆగిపోవడంతో వారి నమ్మకం దెబ్బతింది. ప్రభుత్వం మారినప్పుడల్లా రాజధాని మారితే తమ పెట్టుబడులు ఏమవుతాయని వారు ప్రశ్నించారు. ఇప్పుడు చట్టబద్ధత రావడం వల్ల మదుపుదారులకు ఒక భరోసా లభించింది. తమ పెట్టుబడులకు న్యాయపరమైన రక్షణ ఉందని, ఏ రాజకీయ పార్టీ దీనిని అడ్డుకోలేదని వారు ఇప్పుడు నమ్ముతున్నారు.
విభజన చట్టం సెక్షన్ 5
2014 చట్టం ప్రకారం హైదరాబాద్ 10 ఏళ్లపాటు ఉమ్మడి రాజధాని. ఆ గడువు 2024 జూన్తో ముగిసింది. అప్పటికి ఏపీకి ఒక అధికారిక రాజధాని ఉండాలి. సెక్షన్ 6 ప్రకారం నియమించిన శివరామకృష్ణన్ కమిటీ సూచనల మేరకు గతంలో అమరావతిని ఎంపిక చేశారు. అయితే ఆ ఎంపికకు అప్పట్లో కేవలం రాష్ట్ర స్థాయి గుర్తింపు మాత్రమే ఉంది. ఇప్పుడు కేంద్రం సెక్షన్ 5ను సవరించి ‘అమరావతి’ పేరును చట్టంలో చేర్చడం ద్వారా దానికి పూర్తి స్థాయి రాజ్యాంగ బలం కల్పించింది.
రాజకీయ అనిశ్చితికి ముగింపు
జగన్ మోహన్ రెడ్డి హయాంలో అమరావతి కేవలం శాసన రాజధానిగా మాత్రమే మిగిలిపోతుందనే ప్రచారం జరిగింది. విద్యా, వైద్య, పరిపాలన విభాగాలు వేర్వేరు నగరాలకు తరలిస్తామన్నారు. దీనివల్ల భూములు ఇచ్చిన రైతులు రోడ్డున పడ్డారు. ఇప్పుడు పార్లమెంటు ఆమోదించిన సవరణ బిల్లుతో ఆ మూడు రాజధానుల ఆలోచనకు తెరపడింది. అమరావతి ఇక ఏకైక పరిపాలన, న్యాయ మరియు శాసన కేంద్రంగా వర్ధిల్లనుంది.
అమరావతి భవిష్యత్తు చిత్రం
చంద్రబాబు నాయుడు తన 2024 ఎన్నికల విజయం తర్వాత అమరావతి నిర్మాణాన్ని ‘స్టెరాయిడ్స్’ ఎక్కించినంత వేగంగా పరుగులు తీయిస్తున్నారు. ఈసారి కేవలం భవనాలు కట్టడమే కాకుండా, వాటికి చట్టబద్ధమైన పునాది వేశారు. అమరావతిని కేవలం ఒక నగరంలా కాకుండా, రాష్ట్ర వృద్ధికి ఒక ఇంజిన్ లాగా మార్చాలన్నది ఆయన లక్ష్యం. కేంద్రం ఇచ్చిన ఈ చట్టబద్ధతతో ఇక అమరావతి నిర్మాణం అజేయంగా కొనసాగనుంది.
