- ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఊపిరాడని నదులు
- వాటిల్లో అంతరిస్తున్న జలచరాలు
- గ్లోబల్ ఎమర్జెన్సీ… ముంచుకొస్తున్న విపత్తు
సహనం వందే, హైదరాబాద్:
భూగోళంపై జీవనాడులుగా వెలుగొందుతున్న నదులు ఇప్పుడు నిశ్శబ్దంగా మరణిస్తున్నాయి. మనం పీల్చే గాలిలోనే కాదు… నిరంతరం ప్రవహించే నీటిలోనూ ప్రాణవాయువు వేగంగా కరిగిపోతోంది. మానవ నిర్లక్ష్యం, పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న జలవనరుల ఊపిరిని నొక్కేస్తున్నాయి. పర్యావరణాన్ని అతలాకుతలం చేస్తున్న ఈ నిశ్శబ్ద విపత్తు మానవ మనుగడకే సవాలు విసురుతోంది.
నిశ్శబ్దంగా అంతరిస్తున్న ప్రాణవాయువు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న నదుల్లో ఏకంగా 80 శాతం నదులు తమలోని ప్రాణవాయువును వేగంగా కోల్పోతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేశారు. నదుల్లో డిసాల్వ్డ్ ఆక్సిజన్ అంటే కరిగి ఉండే ఆక్సిజన్ స్థాయిలు పడిపోవడం ఒక ప్రాంతానికో లేదా ఒక దేశానికో పరిమితమైన సమస్య కాదు. ఇది యావత్ ప్రపంచాన్ని వణకిస్తున్న అంతర్జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిగా మారింది. చైనా పరిశోధకులు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, శాటిలైట్ల సాయంతో 1985 నుండి ఇప్పటివరకు దాదాపు 21 వేల నదులను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించారు. ఈ సుదీర్ఘ పరిశోధనలో తేలిన నిజాలు పర్యావరణవేత్తలను తీవ్ర ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.
గత నలభై ఏళ్ల విధ్వంసం
శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనల ప్రకారం గత 40 ఏళ్లలో నదులలోని ఆక్సిజన్ స్థాయిలు సగటున 2.1 శాతం పడిపోయాయి. వినడానికి ఇది చాలా చిన్న అంకెలా అనిపించినా… నదీ పర్యావరణ వ్యవస్థను నమ్ముకున్న జలచరాల ప్రాణాలను తీయడానికి ఇది సరిపోతుంది. చేపలు, ఇతర నీటి జీవులు జీవించడానికి నీటిలో కరిగే ఆక్సిజన్ అత్యంత కీలకం. ఈ ఆక్సిజన్ క్షీణతకు ప్రధాన కారణం గ్లోబల్ వార్మింగ్ అని పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. దాదాపు 63 శాతం మేర వాతావరణ మార్పుల వల్లే నదులు వేడెక్కుతున్నాయి. సాధారణ భౌతిక నియమాల ప్రకారం వేడి నీరు ఎక్కువ ఆక్సిజన్ను పట్టి ఉంచలేదు.
గంగానదిపై తీవ్ర ప్రభావం
భూతాపానికి తోడు నదులపై నిర్మిస్తున్న డ్యాములు, ఫ్యాక్టరీల నుండి వస్తున్న వ్యర్థాలు, వ్యవసాయ రసాయనాలు ఈ పరిస్థితిని మరింత ఘోరంగా మారుస్తున్నాయి. ఉష్ణమండల ప్రాంతంలో ఉన్న భారతదేశంలోని నదులపై దీని ప్రభావం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. మన పవిత్ర గంగానది ప్రపంచ సగటు కంటే ఏకంగా 20 రెట్లు వేగంగా ఆక్సిజన్ను కోల్పోతోందని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుత ధోరణి ఇలాగే కొనసాగితే ఈ శతాబ్దం చివరి నాటికి మన నదుల్లోని ఆక్సిజన్ మరో 10 శాతం వరకు పడిపోయే ప్రమాదం పొంచి ఉందని నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
విస్తరిస్తున్న మృత ప్రాంతాలు
నదుల్లో ఆక్సిజన్ పూర్తిగా తగ్గిపోతే అవి జీవం లేని మృత ప్రాంతాలుగా అంటే డెడ్ జోన్స్గా మారిపోతాయి. దీనివల్ల నదుల్లోని చేపలు ఊపిరాడక చనిపోతాయి. అదే జరిగితే మత్స్యకారుల ఉపాధి పూర్తిగా దెబ్బతింటుంది. నదీ తీర ప్రాంతాలన్నీ కుళ్ళిన వాసనతో నిండిపోతాయి. కేవలం జలచరాలకే కాదు… నదులపై ఆధారపడి బతుకుతున్న కోట్ల మంది ప్రజల తాగునీటికి, వ్యవసాయానికి తీవ్రమైన కొరత ఏర్పడుతుంది. ఈ ఆక్సిజన్ లేని నదులు పర్యావరణానికి మరో పెద్ద శాపంగా పరిణమిస్తాయి. నీటి అడుగున జరిగే రసాయన మార్పుల వల్ల ఇవి ప్రమాదకరమైన గ్రీన్హౌస్ వాయువులను, విషపూరితమైన లోహాలను బయటకు విడుదల చేస్తాయి.
ఎండ తీవ్రత… రసాయన విస్ఫోటనం
స్వచ్ఛమైన నీటిని ఇవ్వాల్సిన నదులు ఇప్పుడు వాతావరణాన్ని మరింత వేడెక్కించే కాలుష్య కారకాలుగా మారుతున్నాయి. నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం విపరీతమైన ఎండలు, హీట్వేవ్స్ వచ్చినప్పుడు నదుల పరిస్థితి ఇంకా దారుణంగా తయారవుతుంది. నీటి ప్రవాహం తగ్గిపోయినప్పుడు గాలిలోని ఆక్సిజన్ నీటిలో కలవడం చాలా కష్టమవుతుంది. మనం ఇప్పుడే మేల్కొని కాలుష్యాన్ని అరికట్టకపోతే భవిష్యత్తులో మనకు నదులు కేవలం మురికి కాలువల్లా మాత్రమే మిగిలిపోతాయి. ప్రపంచ దేశాలు కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు పెడుతున్నా క్షేత్రస్థాయిలో ఎలాంటి మార్పు రావడం లేదు.
ప్రకృతి ఇస్తున్న ఆఖరి హెచ్చరిక
నదులను కాపాడుకోవడానికి కఠినమైన చట్టాలు తేవాలని పర్యావరణ ప్రేమికులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు. నదుల్లోకి వ్యర్థాలు పంపకుండా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లను సమర్థవంతంగా నిర్వహించాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వాలపై ఉంది. కాలం మించిపోకముందే పాలకులు కదలాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. మానవ నాగరికతలన్నీ నది ఒడ్డునే పుట్టాయి. అలాంటి నదులను మనం స్వార్థంతో విషతుల్యం చేస్తున్నాం. నదులు ఆక్సిజన్ కోల్పోవడం అంటే భూమి తన ఊపిరిని తానే నొక్కుకోవడమే. ఇప్పటికైనా మనం ప్లాస్టిక్ వాడకాన్ని తగ్గించి, నదులను శుభ్రంగా ఉంచుకోకపోతే రాబోయే తరాలకు నీటి చుక్క కూడా దొరకదు. నదులను కాపాడుకోవడం అంటే మనల్ని మనం కాపాడుకోవడమే అని ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తించాలి.
